SVIJETU TREBA TITO! Kao da je danas pisano: Evo šta je jugoslovenski lider 1957. pisao o stanju u svijetu!

U autorskom tekstu “O određenim aktuelnim međunarodnim pitanjima”, napisanom za renomirani američki magazin Forin Afers, bivši lider Jugoslavije Josip Broz Tito predstavio je manifest spoljne politike koja će obilježiti njegovu vladavinu u narednih 20 godina.

Već na samom početku, Tito kao prioritet definiše čvrstu riješenost da se svi međunarodni problemi rješavaju mirnim putem i saradnjom. Prema njegovom mišljenju, upravo ljudi čija je dužnost da održavaju mir i bezbjednost, najčešće sami narušavaju  princip mirne koegzistencije upornim dijeljenjem svijeta na interesne zone.

“Porijeklo tenzija koje danas muče svijet može biti povučeno skroz do vremena Teherana, Jalte i drugih konferencija o određenim međunarodnim problemima kao što je podjela svijeta na sfere uticaja. Za njih, svijet su činile tri velike sile; sve druge nacije posmatrane su kao protektorati i njihova stremljenja su ignorisana”, piše Tito.

Foto: Wikipedia, Staljin, Ruzvelt i Čerčil na Jalti

U kritikama velikih sila, Josip Broz nije štedio ni Zapad, ni Sovjetski Savez.

On Zapad optužuje za licemjerje, jer koristi princip nezavisnosti u propagandne svrhe, dok u praksi čini upravo suprotno – narušava pravu nezavisnost manjih i slabijih država. Tito je savršeno svjestan da je Staljinova politika odgovorna za veliko nepovjerenje SAD i Evrope u vezi s namjerama SSSR-a, ali ne može da objasni zašto to nepovjerenje ne samo da nije prestalo, već je u porastu i poslije Staljinove smrti.

Titova analiza odnosa Zapada i Istoka, tačnije Vašingtona i Moskve, aktuelnija je danas nego ikada ranije, prije svega u razmatranju uzroka tenzija i smisla NATO saveza.

“Neću otkriti nikakvu tajnu kada kažem da postavljanje vojnih baza u Evropi, na Bliskom istoku i u Aziji predstavlja trajnu prijetnju po mir, jer dovodi do legitimnog nepovjerenja druge strane, u ovom slučaju sovjetskih lidera. Sovjetske vođe gledaju na ovo, s pravom po mom mišljenju, kao na politiku okruživanja, vojnu prijetnju i agresivan pokušaj izolacije Sovjetskog Saveza”, pisao je Tito.

Foto: Profimedia, Josip Broz Tito i Nikita Hruščov

Uporedimo li ovo stanovište sa saopštenjima Kremlja u posljednjih par godina, vidjet ćemo da je ključni problem na relaciji Vašington-Moskva, suštinski nepromijenjen. Na njega su se samo u međuvremenu nakalemili drugi problemi, kao što je pitanje američkog raketnog štita u Evropi ili Južnoj Koreji, koji su dalje zakomplikovali situaciju.

Postojanje NATO pakta, primjećuje Tito, imalo je smisla kada je Alijansa nastala – tokom ere Josifa Staljina. Kako su faktori zaslužni za uspostavljanje saveza nestali, ne postoji apsolutno nikakvo opravdanje za njegovo dalje postojanje, a naročito ne za ekspanziju i razvoj.

S obzirom na Titovo fundamentalno protivljenje “blokovskom sistemu” spoljne politike, sličan stav važi i za Varšavski pakt, premda je njegov “pokretač” bila neophodnost protivteže Alijansi.

“Ubijeđen sam da će Varšavski pakt nestati čim nestane i NATO”, pisao je Tito.

Jugoslovenski lider predlaže kolektivni bezbednosni sporazum, koji bi obezbedio mir i stabilnost na osnovu povjerenja među nacija i država, koje bi dalje omogućilo daleko efikasnije rješavanje međunarodnih problema.

Foto: Profimedia, Josip Broz Tito na vojnoj paradi u Beogradu 1945. godine

Da bi to uspjelo, neophodno je da princip rješavanja međunarodnih problema poičiva na koegzistenciji država, nezavisno od političkih uređenja, odnosno od toga da li je na vlasti komunistički ili demokratsko-kapitalistilčki režim.

Miješanje u unutrašnja pitanja, koje se u današnjoj političkoj areni najviše zamjera Vašingtonu, za Titovu koncepciju međunarodnih odnosa predstavlja veliku opasnost i “može dovesti do nove katastrofe za čitavo čovječanstvo”.

Josip Broz veoma je rano razvio političku viziju svijeta koja se, osim po socijalističkim elementima, u mnogim segmentima preklapa sa današnjim stremljenjima. Titova diplomatska zrelost bila je svojevremeno daleko veća nego kod mnogih koji su zastupali hladnoratovski način razmišljanja. Trebalo je više od 30 godina da bi SAD promenile stav prema Rusiji (kao nasljednici SSSR), ali i to je bilo kratkog roka.

U današnjem svijetu ponovo vlada veliko nepovjerenje između istoka i Zapada, govori se o drugom Hladnom ratu, a sve češće su i procene ko bi pobedio u Trećem svjetskom ratu.

Kako bi umanjili šansu globalnog konflikta, današnji lideri teže političkim unijama, vojnim savezima, interkontinentalnim ugovorima o slobodnoj trgovini i sličnim obavezujućim pravno-administrativnim sredstvima, koje su u svojoj osnovi i dalje bazirani na blokovskoj politici.

Foto: Profimedia, Josip Broz Tito

Nezavisnost i neutralnost, koje Tito ističe kao ključne za mirnu koegzistenciju, opet su ugrožene, ovog puta sve nejasnijim granicama između nacija i kultura i novom gvozdenom zavjesom između demokratskog i liberalnog Zapada i tradicionalističke Rusije na Istoku. Nezadovoljstvo koje proizilazi iz manjka nezavisnosti već se manifestuje usponom nacionalizma i takozvanog “populizma”, kroz rasne tenzije i sve veće nepovjerenje ljudi u njihove vođe.

Sudeći po 2016., sigurno je da će ova decenija donijeti još brojne političke potrese i promjene. Jedan od njih možda će presuditi ko je bio u pravu – Tito ili, manje više, svi ostali.

 

 

(Global CIR/Newsweek.rs/PIŠE Novak Lukovac)

Objavljeno u:

Komentarion this Post

  1. ivan zbašnik

    bio je izvrstan u analizi, procjeni, predviđanju

    Reply
  2. Marko Erceg

    Што да се овдје коментира. Титова визија била истина за ондашнје и данашнје доба коректна. Капитализам је био и остао грабежлјива звјер, која се неможе устрелјити, и кад би се устрелјила она би опет оживјела, јер је то највећа мана лјцког живота- ја и само ја. Лјуцки ЕГО. Марко Ерцег Маил: marko.erceg@ka.t-com.hr

    Reply

Komentiraj