GAS NAŠ SVAGDAŠNJI: Ko će ‘uloviti’ Evropu u svoju ‘gasnu mrežu’?

Izvoz gasa u Evropu uzrok je brojnih aktuelnih problema. Nakon dugogodišnjih previranja između Rusije i Ukrajine, tok Sjeverna svjetla, koji je bio glavni cjevovod za dopremanje gasa do zapadne Evrope, konačno je zatvoren 2015. nakon što je Ukrajina odbila da plati isporuke.

Umjesto tog koridora, Rusija je počela da razmatra alternativne pravce. Tok “Jamal” je tokom kriznog perioda preko Poljske nastavio da doprema gas u Njemačku, a ubrzo je izgrađen i “Sjeverni tok 1” koji je zaobišao spornu zemlju i preko Baltika direktno dopremio gas iz Sibira u Zapadnu Evropu (Njemačku).

Sankcije zbog novog njemačko-ruskog gasovoda

Paralelno sa njim, Rusija i Njemačka planiraju izgradnju još jednog, identičnog gasovoda “Sjeverni tok 2”, koji se našao na udaru najnovijih američkih sankcija. Ruski predsjednik Vladimir Putin konstatovao je da su pomenute sankcije “pokušaj SAD da ostvari ekonomsku prednost”.

“Financial Times” tvrdi da nove sankcije imaju za cilj da izbace Rusiju sa tržišta energenata, čime bi se povećao izvoz američkog gasa u Evropu. Međutim, američki gas je znatno skuplji od ruskog, prije svega zbog troškova dopremanja, ali i nedovoljan količinski za potrebe Evrope. Ukoliko bi evropske kompanije prešle na skuplju, američku varijantu, neminovno bi uslijedilo i povećanje cijene robe, što bi dalje dovelo do pada prodaje.

Turski tok

Sa druge strane, za povezivanje sa južnom Evropom, Rusija sa Turskom radi na izgradnji “Turskog toka” koji će snabdijevati Tursku, ali još nije poznato da li će se od tromeđe Turska-Grčka-Bugarska, nastavljati dalje ka Evropi, ili će se samo prikačiti na Južnoevropski gasni konektor, odakle će se dalje distribuirati. Kao mogući pravci spominju se Bugarska pa dalje preko Srbije i Mađarske u Austriju, ili preko Makedonije i Jadranskog mora direktno u Italiju. Druga opcija je trenutno manje vjerovatna zbog situacije u Makedoniji, koju aktuelna vlada ubrzano vodi ka članstvu u EU i NATO. S druge strane, “Južni tok”, prethodik “Turskog toka”, obustavljen je upravo zbog Bugarske, koja je tada bila pod pritiskom Zapada zbog saradnje sa Rusijom na ovom projektu.

Zasad nije poznato da li će se i kojim pravcem Turski tok nastaviti, a potencijalna ruta je preko Bugarske, Srbije, Mađarske u Austriju. Srbijanski predsjednik Aleksandar Vučić je prilikom nedavne posjete Istanbulu u razgovoru sa turskim kolegom Redžepom Tajipom Erdoganom rekao da bi Srbija prihvatila da bude dio Turskog toka, premda je neposredno prije te posjete za medije kazao kako od tog projekta ‘ ne treba puno očekivati’..

Sjeverni tok 2

Sjeverni tok 2 još nije izgrađen, a trenutno je projekat koji najviše ispašta zbog uvođenje novih sankcija SAD Rusiji. Planirano je da se proteže paralelno sa gasovodom Sjeverni tok, koji ispod mora ide od Baltika direktno do Njemačke i da transportuje isto toliko gasa, 55 milijardi kubnih metara godišnje.

Ovaj gasovod zaobišao bi kriznu Ukrajinu, ali i Poljsku, koja je trenutno glavni protivnik tog projekta u Evropi. Prema novim sankcijama, američke vlasti spremne su da kazne sve kompanije koje podrže ili učestvuju u izradi bilo kog projekta koji ima veze sa Rusijom, zbog čega bi Evropa mogla da izgubi milijarde eura.

Jamal Evropa

Jamal Evropa je tok koji preko Bjelorusije i Poljske prevozi gas u Njemačku iz Rusije. Zaobilazi Ukrajinu i transportuje 32,9 milijardi kubnih metara gasa godišnje. Proteže se dužinom od 4.196 kilometara, a doprema gas iz zapadnog Sibira. Od 2005. godine planirana je izgradnja drugog gasovoda, ali je 2007. taj projekat obustavljen i najavljeno je da će se graditi Sjeverni tok. Taj gasovod značajan je jer je bio jedina alternativa Sjevernim svjetlima (koji je prolazio kroz Ukrajinu) do izgradnje Sjevernog toka 1.

Poljski terminal

Terminal za tečni prirodni gas na sjeverozapadu Poljske, koji se naziva i Baltički ili Poljski terminal, završen je 2015, a prva isporuka američkog gasa Poljskoj stigla je početkom juna ove godine. Ima kapacitet da primi pet milijardi kubnih metara gasa godišnje, a planirano je da se proširi na 7,5 milijardi i tako zadovolji 50 odsto potreba Poljske za tim derivatom. Cijena izgradnje iznosila je 950 miliona eura. Poređenja radi, Sjeverni tokovi 1 i 2 zajedno mogu da dopreme 110 milijardi kubnih metara, što je 22 puta više od trenutnih kapaciteta Poljskog terminala.

Izraelski i egipatski gasovod

Izrael planira da do 2025. izgradi gasovod koji bi išao ispod Sredozemnog mora do Kipra i dalje preko Grčke u Italiju. Naftna bušotina „Levijatan” najveća je u trećem milenijumu, sa zalihama od 450 milijardi kubnih metara gasa. Ukoliko se izgradi prenosit će 16 milijardi kubika godišnje, koliko i jedan krak Turskog toka.

Međutim, problem skupe eksploatacije i transporta čini izraelski gasovod neprimamljivim za investitore. Sa druge strane koplja se lome oko egipatskog gasnog bogatstva otkrivenog nedaleko od njegovih sredozemnih obala. Većina infrastrukture u egipatskim gasnim poljima je izgrađena, a položene su i cijevi prema Kipru.

EGIPAT IMA NAJVEĆE REZERVE PRIRODNOG GASA NA MEDITERANU! Merkelova i Al-Sisi o gasovodu koji će pomutiti račune Izraelu i Turskoj, nekoliko dana nakon što je Egipat zatražio 28 milijardi funti britanskog duga iz 1917.

Američki Adria LNG  terminal na Krku

Plutajući terminal za tečni prirodni gas na ostrvu Krk u Hrvatskoj očekuje se da bude završen do 2019. godine, a prema procjenama, imat će kapacitete od oko dvije milijarde kubnih metara godišnje i bit će namijenjen hrvatskom, ali i evropskom tržištu.

Kako je planirano, kada bude izgrađen, do njega će se brodovima isporučivati gas iz Amerike i Australije. Ovo je jedna od ključnih tačaka američkog suprotstavljanja ruskom izvozu gasa u Evropi i nalazi se na granici sukoba interesa dvije sile.

Napominjemo, ambiciozni projekat katarskog gasovoda do Evrope izgorio je u plamenu sirijskog rata, odnosno obustavljen je opstanku nezavisne Sirije na čelu sa Vladom Bashara al-Assada, odnosno zahvaljujući pravovremenoj ruskoj vojnoj intervenciji u ovoj zemlji.

 

 

(Global CIR/Agencije/Blic)

Objavljeno u:

Komentiraj