POČELO JE U MAĐARSKOJ, ALI JEDNA DRUGA ČLANICA EU JE KLJUČNA: Kako je Poljska postala poligon borbe liberalne i neliberalne Evrope uoči historijskih izbora za EU parlament?!

Nacionalistička desnica s uporištem u državama s kratkom historijom demokratije ambiciozno i agresivno pokušava da preoblikuje Evropsku uniju i udalji je od liberalnih vrijednosti na kojima je nastala. Za nekadašnje države Varšavskog pakta moglo bi se reći da prednjače u ovom procesu, pogotovo one okupljene u tzv. Višegradsku grupu koja je veliki pobornik američke ‘Inicijative tri mora‘, u čiji sastav ulazi i Hrvatska.

Poljski doprinos rušenju liberalne Evrope

Značajan doprinos trendu sputavanja demokratije, vladavine prava i rasta autoritarnosti daje poljska konzervativna vlast promocijom nacionalizma i udarima na nezavisno sudstvo, slobodne medije i organizacije civilnog društva.

Porukama „Čista Poljska, bijela Poljska” i „Bijela Evropa bratskih nacija” probuđene su ultranacionalističke grupe s kojima je vlada u Varšavi tri godine flertovala da bi tek odskora prema njima zauzela čvršći stav, mada kritičari smatraju da to nije dovoljno.

Kombinacijom nacionalizma, autoritarnog katolicizma, antielitizma i napada na one iz EU koji „nameću” svoje vrijednosti, za vodećeg političara i defakto lidera nametnuo se šef vladajuće Partije zakona i pravde (PiS), ekscentrični klerodesničar Jaroslav Kačinjski.

PiS je popularnost stekao investicijama u siromašne dijelove zemlje – novcem EU. Poljska dobija gotovo devet odsto budžeta EU za period 2014–2020, oko 85 milijardi eura. Zašto zvanična Varšava grize ruku koja je hrani?

Kačinjski prihvata eure, ali smatra da je EU osuđena na propast i da se treba spasavati na vrijeme. Ne bi da mijenja socijalni inženjering za koji je uvjeren da Poljsku „podiže sa koljena”. Igra na duboko ukorijenjene strahove od stranog miješanja i njemačko-francuske dominacije.

Orban i Tramp kao uzori

Uzor vlastima u Varšavi je premijer Mađarske, tvorac „neliberalne države” i vođa evropske „kulturne kontrarevolucije”. „Viktor Orban je pokazao šta je sve u Evropi moguće. Dao je primjer i mi učimo na njegovom primjeru”, izjavljivao je Kačinjski 2016. tražeći povratak „judo-kršćanskim korijenima” u vremenima migrantske krize.

Kao što francuski predsjednik Emanuel Makron odbija da bude „vazal” Trampove Amerike, tako u Varšavi navodno odbijaju da budu „vazali” briselskih birokrata. Vladajuća poljska elita igra na nacionalistički revolt koji je dijelom rezultat frustracije zbog toga što 14 godina od pridruživanja EU zemlja nema kvalitet života kao zapadne članice. Međutim, za razliku od Poljske koja je ovisna od izdašne  pomoći EU, Francuska ekonomski ne zavisi od SAD-a, ima atomsko oružje i pravo veta u Vijeću sigurnosti.

Izbori 2015. su pokazali  da Poljaci iznad svega hoće povratak tradicionalnom identitetu, historiji i slavi koju su nekada imali, ili zamišljali da su imali, u vremenima prije nego što su sudbinu počeli da dijele sa liberalnim, multikulturnim i sekularnim Zapadom. „Napravićemo Poljsku velikom ponovo” je poljska verzija Trampove „američke izuzetnosti”. Poljaci u nacionalizmu i izolacionizmu šefa Bijele kuće vide uzor koji slijede svojim euroskepticizmom.

Naravno, ovo nije slučajnost, budući da je Poljska bila jedna od ključnih saveznica i u ‘ratu protiv terorizma’ Georga Busha mlađeg te se odazvala pozivu Washingtona i učestvovala u invaziji na Irak kada su to odbile Francuska i Njemačka.

U savremenim analizama kao početak tzv. ‘sukoba civilizacija’ politolozi su često navodili Treći zaljevski rat, odnosno drugi napad na Irak 22. marta 2003. godine. Nakon što je kancelar Schröder odbio u sklopu NATO-saveza sudjelovati u invaziji na Irak, engleski mediji ironično su prokomentirali njegov bojkot neobičnim podsjetnikom da je željezničku prugu Berlin-Bagdad svojedobno izgradio Bismarck. Na sličan način je Angela Merkel odbila sudjelovati u napadu NATO-a na Libiju, dokazavši da Njemačka može autonomno voditi međunarodnu politiku neovisno o formalnom članstvu u NATO-savezu.

Iračka kriza, odnosno nelegalna intervencija SAD-a i Velike Britanije u Iraku 2003. pod izgovorom uništavanja navodnog iračkog oružja za masovno uništenje, na površinu je izbacila animozitete između SAD-a i Velike Britanije sa jedne strane, te Njemačke i Francuske sa druge strane.  Krajem januara 2003. francuski predsjednik Jacques René Chirac i njemački kancelar Gerhard Schröder, izjasnili su se protiv vojne intervencije u Iraku, prilikom obilježavanja 40-togodišnjice ugovora o prijateljstvu dvije zemlje.

Suočen sa stavovima Pariza i Berlina, Donald Ramsfeld je izjavio da Francuska i Njemačka predstavljaju “staru Evropu” i “probleme”. “Kad govorite o Evropi, vi mislite na Njemačku i Francusku. Ja ne mislim tako. Ja mislim da one predstavljuju staru Evropu. Ako bacite pogled na sve evropske zemlje unutar NATO, vidjet ćete da se centar gravitacije pomjera ka istoku (zemlje Višegradske grupe). A ima i puno novih članica”, rekao je Ramsfeld novinarima u Vašingtonu. “Njemačka je problem. Francuska također. Ali, ako uzmete u obzir veliki broj evropskih zemalja – one u ovoj stvari ne stoje uz Francusku i Njemačku. One stoje uz SAD”, dodao je Ramsfeld.

Ostalo je zabilježeno da je tadašnji američki predsjednik Geroge W. Bush kazao kako ‘problem Evrope’ može riješiti pomaganjem ideje o ‘Velikoj Mađarskoj’, kao što danas imamo slične snove o ‘Velikoj Poljskoj”. Prisjetimo se da je Orban bio jedan od rijetkih evropskih lidera koji se kao malo dijete radovao dolasku novog republikanca Donalda Trampa na poziciju predsjednika SAD-a. Orban je pozdravio inauguraciju Trampa kao “kraj multilateralizma” i pohvalio njegov inauguralni govor kao “veliku promjenu” koja će dovesti do razdoblja “bilateralizma”. “Dobili smo dopuštenje, može se reći, sa najviše svjetske pozicije da  sada svoje interese možemo staviti na prvo mjesto. Ovo je velika stvar, velika sloboda, veliki dar”, oduševljeno je klicao Orban.

Dakle, više je nego jasno kako aktuelna konzervativna epidemija širom Evrope hranu trenutno pronalazi u Trampovom populizmu i brexitu.

Poligon za okršaj liberalne i neliberalne Evrope

Poljska je na put kolizije s liberalnom Evropom stupila izglasavajući zakone koji vladi i njenoj većini u Sejmu, parlamentu, omogućavaju političku kontrolu sudstva. Sudije Vrhovnog suda, koji potvrđuje rezultate izbora, prije dolaska PiS-a na vlast predlagale su sudije a ne političari. Vlast tvrdi da su promjene neophodne da se – tri decenije od obaranja komunizma – sudovi „pročiste” od ostataka nekadašnjeg režima.

Briselski kritičari podsećaju Varšavu na to da je dobrovoljno prihvatila pravila EU i optužuju vlasti za „sistematske prijetnje” vladavini prava, podrivanje principa nezavisnosti sudstva i udaljavanje od temeljnih vrednosti unije. Evropska komisija je krajem 2017. pokrenula proceduru protiv Poljske, potom podržala oštre kritike vlasti na račun vlasti koja kompromituje čitav pravni sistem unije.

Vlada u Varšavi pokušala da dođe do kompromisa, ali bez namjere da se odrekne kontrole. Predsednik Andžej Duda naziva EU „nekom zamišljenom zajednicom s malo uticaja na nas” i u oktobru je imenovao 27 novih sudija Vrhovnog suda uprkos odluci Vrhovnog administrativnog suda da se blokiraju nova imenovanja. Evropski sud pravde je potom naredio Poljskoj da odustane od reformi.

Poljska bi teoretski mogla da izgubi pravo glasa u procesima odlučivanja EU, ali pokazuje se da je izuzetno teško kazniti državu unije. Neophodno je da prijedlog odobri svih 28 članica, ali onda bi na scenu stupila solidarnost desnice: dovoljan je samo veto Mađarske da sve blokira. Kritičari bivaju proglašenima za „Soroseve agente”. Kačinjski ponavlja da Poljska pripada EU, ali mora da bude oprezna da ne bude inficirana „socijalnim bolestima bezbožničkog liberalnog racionalizma” koji toleriše istopolne brakove a zapostavlja tradicionalnu porodicu.

Poljaci su na lokalnim izborima u oktobru, prvom testu biračkog raspoloženja od 2015, potvrdili vodeću ulogu vladajuće stranke, njenih antiimigracionih poruka, darežljive socijalne politike i podsticanja nacionalnog ponosa. Poslije tri godine ekonomskog uspona, PiS ima podršku siromašnijih po manjim sredinama i među socijalnim konzervativcima, piše Politika.

Urbani liberali koji su upravljali Poljskom tokom četvrt vijeka postkomunističke trazicije su se mobilisali. To što je PiS dobio pet procenata manje nego na prošlom glasanju tumače kao signal ranjivosti te stranke. Vodeća opoziciona Građanska platforma osvojila je Varšavu, gdje je kandidat vladajuće stranke govorio da bi dopuštanje muslimanima da uđu u Poljsku bilo ravno nacističkoj invaziji 1939.

Poljska je podijeljena i ne miri se lako. Takva, postaje važan poligon borbe liberalne i neliberalne Evrope uoči okršaja na izborima za Evropski parlament u maju iduće godine. Počelo je u Mađarskoj, ali kakva će biti budućnost EU u značajnijoj meri zavisi od veće, bogatije, mnogoljudnije i geostrateški važnije Poljske.

 

(Global CIR/Agencije)

Objavljeno u:

1 Komentaron this Post

  1. Fašistickim Porukama „Čista Poljska, bijela Poljska” i „Bijela Evropa bratskih nacija” probuđene su ultranacionalističke grupe s kojima je vlada u Varšavi tri godine flertovala da bi tek odskora prema njima zauzela čvršći stav, mada kritičari smatraju da to nije dovoljno.Zuti prsluci, u Francuskoj,brojni napadi teroristicke prirode u Njemackoj sve to zajedno NIJE MOGLO SAMO OD SEBE, Nema tu kao prisustva CIA Mosada,MI6,KGB-ruske Poljska i Madjarska su uzdanice rušenja EVROPE Jaka Evropa ne odgovara ni Amerikancima niti Britancima niti Rusiji niti KINI da se prisjetimo da prica o velikoj Poljskoj nije od juče .

    ….U Poljskoj je održan skup na kojem je predložena podjela Ukrajine. Skup “nije organiziran od strane vlasti” i na njemu “nije bilo zvaničnih državnih dužnosnika”. Organizirale su ga radikalne desničarske poljske organizacije na celu sa organizacijom “Falanga”.uz budno prisustvo i odobrenje vlasti.Kako to dokazati, sama činjenica da su gradske vlasti Varšave dozvolile ovakav skup i demonstracije koje su radikalne organizacije održale ispred ukrajinskog veleposlanstva u Varšavi potvrđuje ne pretjerano prijateljske odnose između službene Varšave i Kijeva, koji se proteklih godina međusobno često optužuju za “historijski revizionizam”. Osim toga, Poljska je pogrom nad Poljacima u Drugom svjetskom ratu, kojeg su u sjeverozapadnoj Ukrajini počinili nacistički kolaboracionisti Stepana Bandere i Romana Šuheviča, proglasila genocidom, dok Ukrajina optužuje Varšavu za teritorijalne pretenzije i uplitanje u unutarnje poslove Kijeva, što je rezultiralo eskalacijom napetosti u kojoj je zabilježeno više napada na poljska diplomatska predstavništva u Ukrajini. Sada se bolje razumiju rijeci Predsjednika Macrona “Kada gledam današnju Europu, vidim da je sve podjeljenija. Pogledajte svijet u kojem živimo i vidjet ćete autoritarne sile koje su sve aktivnije i ponovno se bude, a na graničnim su područjima Europe. Napadaju nas u kibernetičkom prostoru i upliću se u naš demokratski život. Moramo se braniti od Kine, Rusije, pa čak i od Sjedinjenih Američkih Država”, Zasto o ovomee treba govoriti šta je to bitno za nas,Bosnjake, Bosance,muslimane sta je to bitno Poljska tamo Madjarska daleko….. Jer medju nama BOŠNJACIMA IMA ZAGOVORNIKA JUDOMASONSKOG PROJEKTA ili slobodno mogu reci FAŠISTIČKOG Projekta “VIŠEGRADSKE GRUPE” Koja se zalaze za cistu evropu BIJELU EVROPU anti islamsku evropu tzv.EVROPU SLOBODNIH NARODA”

    Reply

Komentiraj