TRI RAZLOGA ZA PONOS! Sutra je 9. maj – Dan pobjede nad fašizmom, Dan Evrope i Dan zlatnih ljiljana

Devetog maja 1945. kapitulacijom nacističke Njemačke okončan je Drugi svjetski rat u Evropi i 9. maj se od tada obilježava kao Dan pobjede nad fašizmom.

Bezuslovnu kapitulaciju Njemačke u Berlinu je nešto iza ponoći 8. maja 1945. potpisao feldmaršal Vilhelm Kajtel, u ime Sovjetskog Saveza potpisnik je bio maršal Georgij Žukov, a u ime zapadnih saveznika britanski vazduhoplovni general Artur Teder.

Time je formalno završen Drugi svjetski rat u Evropi, ali su ostaci njemačkih trupa i njihovih saveznika još nekoliko dana pružali otpor, a u Jugoslaviji je to potrajalo do 15. maja. U ratu koji je trajao nešto manje od šest godina, našla se 61 država i oko 110 miliona vojnika. Procjene govore o 50 do 80 miliona poginulih, od toga je civila bilo između 38 i 55 miliona. Državna komisija bivše Jugoslavije svojevremeno je objavila da je u ratu poginulo 1.706.000 osoba, među njima više od 300.000 boraca.

Dan Evrope

Deveti maj obilježava se i kao Dan Evrope, jer tog je dana 1950. godine ministar spoljnih poslova Francuske Robert Šuman objavio deklaraciju kojom je pozvao na uspostavljanje novog poretka u kojem ne bi bilo mjesta za sukobe među evropskim zemljama. Suština njegove ideje bila je u uspostavljanju zajedničkih tijela, tačnije odnosa, najprije u proizvodnji i distribuciji uglja i čelika kao temelja industrijske snage.

Prvi koraci na tom putu bili su formiranje posebnih, naddržavnih tijela u oblasti proizvodnje i distribucije čelika i uglja, a Šuman je prvenstveno imao u vidu odnose Francuske i Njemačke. Naredne godine osnovana je Evropska komisija za ugalj i čelik, koja je vremenom prerasla u Evropsku ekonomsku zajednicu, da bi četiri decenije kasnije, 1991. u holandskom gradiću Mastrihtu bila proglašena Evropska unija.

Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik potpisale su Francuska, Savezna Republika Njemačka, Italija, Danska i zemlje Beneluksa – Belgija, Holandija i Luksemburg, a Evropski savjet je 1955. godine u Milanu odlučio da se dan objavljivanja Šumanovog plana, 9. maj, obilježava kao Dan Evrope.

Ugovor o EU

Inače, ugovor o EU, poznat i kao Ugovor iz Mastrihta od 7. februara 1992, stupio je na snagu 1. novembra 1993. godine i utvrdio je tri stuba EU: nadnacionalni, zajedničku spoljnu i bezbjednosnu politiku i saradnju u oblasti pravosuđa i u unutrašnjim poslovima. Evropsku uniju danas čini 28 država, u kojima živi više od pola milijarde ljudi.

Dan zlatnih ljiljana

Deveti maj se u BiH obilježava kao Dan zlatnih ljiljana.

Zlatni ljiljan je bilo najveće vojno odlikovanje Armije Republike Bosne i Hercegovine za vrijeme posljednje agresije na našu zemlju. Dodjeljivalo se vojnicima i oficirima za najsmjelije, najhrabrije i najtaktičnije podvige protiv agresora.

Zlatni ljiljan je hiljadugodišnji simbol Bosne, endemični cvijet karakterističan za predjele Bosne (lat. Lilium Bosniacum) koji simbolizira čistoću, nevinost i ljepotu. Kao nacionalni simbol koristili su ga mnogi bosanski heroji tokom duge historije, počevši od plemićkih porodica do kraljevske dinastije Kotromanića.

Ljiljan je također bio ukras bosanskih avlija i bašti, opjevan najčešće kao zambak. Na nišanima bosanskih šehida se također nalazi ljiljan.

(Global CIR)


Komentiraj