PONAŠANJE RUSIJE NA ZAPADNOM BALKANU (III): Uloga sveštenstva u dominaciji Rusije nad Srbijom!

U narednih nekoliko tekstova pokušat ćemo na bazi dostupnih činjenica i mogućih zaključaka podrobnije rasvijetliti ulogu i aktivnosti Rusije na Zapadnom Balkanu te ukazati na glavne pravce i metode kojima Rusija širi svoj utjecaj u ovoj regiji, koristeći prije svega Srbiju, ali i bh. entitet RS.

Ujedinjenost velikosrpskih ideoloških i političkih centara sa elitom sveštenstva SPC-a, ispoljava se kao krupan problem sigurnosti i mira na Balkanu.

Jedinstven nastup patrijarha SPC-a,  državnog vrha Srbije i vrha bh. entiteta RS-a

Političari Rusije, Srbije i bh. entiteta RS-a, sa elitom sveštenstva SPC-a nastupaju zajedno, jednako na političkim kao i na vjerskim skupovima. To je praksa političke mobilizacije srpskog naroda da podrži politiku širenja utjecaja Rusije i Srbije na sva područja Balkana. Tako naprimjer, ministar vanjskih poslova Rusije, Srgej Lavrov, zajedno sa predsjednikom Srbije, Vučićem, predsjednikom bh. entiteta RS-a, Dodikom i patrijarhom SPC-a, Irinejem, u Beogradu,  sredinom  februara 2018. godine, prisustvovao je manifestaciji predstavljanja „mozaika na kupoli Hrama Svetog Save“ koga su timski izradili  srpski i ruski umjetnici.[6]

Na svim važnim manifestacijama, bilo da su političke ili vjerske, zajednički nastupaju Vučić, Dodik i patrijarh Irinej, a redovno su s njima ruski ambasadori ili zvaničnici Vlade Rusije.

Vrh SPC-a na čelu sa patrijarhom Irinejem otvoreno podržava vladajući SNS na čelu sa Vučićem, što otežava djelovanje srbijanske opozicije. Konkretno, tokom protesta u Beogradu i drugim centrima Srbije, od kraja 2018. do pred kraj 2019. godine, vrh SPC-a je kritikovao demonstrante, odobravajući politiku vladajućeg SNS na čelu sa Vučićem.

Smisao izgradnje osjećaja zavisnosti Srbije od Rusije

Rusija je zainteresirana da srpski narod na Balkanu, proširuje i produbljuje neprijateljske predrasude o Zapadu i katoličanstvu, propagirajući da su prijetnja Srbiji, srpskom narodu i pravoslavlju. U izazivanju i širenju takvih predrasuda značajnu ulogu ima Srpska pravoslavna crkva (SPC) koja je pod kontrolom Ruske pravoslavne crkve (RPC), isto kao što su vladajući politički lideri i društveni faktori Srbije pod političkom kontrolom Moskve.

Takvim utjecajima, Rusija želi da se u Srbiji i srpskom narodu gradi osjećaj zavisnosti od Rusije. Ta srbijanska  zavisnost je strateški interes Rusije na Balkanu, jer omogućava da Moskva paternalistički drži Beograd i srpski narod u vazalskom položaju, a da iz tih odnosa, u sukobljavanju sa rivalima na globalnoj sceni, profitira Rusija, jer u toj zavisnosti Srbije prema sebi, Rusija pribavlja kapacitet za ustupake Zapadu u odnosu na Balkan, s ciljem da zauzvrat pribavi ustupke Zapada prema svojim interesima u drugim regionima širom svijeta.

Paternalizam RPC-a nad SPC-om

Zajedničke panslavističke ideje su osnova u odnosima Rusije i Srbije, o čemu je ambasador bivše SFRJ u Londonu, Živan Berisavljević, u intervjuu za „Dane“, rekao: „Perfidno igrajući na kartu panslavenstva i svetog pravoslavlja, Rusi otvoreno održavaju ovdašnju radikalnu desnicu i njen ekspanzivni šovinizam …“[7] U tim idejama, vladajući politički i državni vrh Srbije ima inspiraciju za usmjeravanje političkih procesa unutar Srbije, ali i za njenu vanjsku politiku.

Paternalizam RPC-a nad SPC-om je zaokružen u ideološku cjelinu u kojoj su istovjetni crkveni i strateški politički ciljevi. Taj paternalizam RPC-a prema SPC-u, hijerarhijski se želi produžiti na pravoslavne crkve u ostalim zemljama na Zapadnom Balkanu. Dok je podređen RPC-u, SPC se bori da u svom sastavu održi pravoslavne crke u zemljama nastalim kroz raspad bivše SFRJ. Tome su se, proglašavajući autokefalnost uspješno suprostavile Makedonska pravoslavna crkva (MPC) i Crnogorska pravoslavna crkva (CPC). U istočnoj Evropi, na putu autokefalnosti je Ukrajinska pravoslavna crkva (UPC).

Samostalnost tih crkava, priznao je „Carigradski patrijarh“ Bartolomej. Sredinom 2018. godine, Bartolomej je priznao autokefalnost Ukrajinske pravoslavne crkve, što je patrijarh RPC-a ocijenio kao „najveći razdor još od vremena velikog raskola između pravoslavlja i rimokatoličanstva ….“

Spriječavanje autokefalnosti  je strategija ograničavanja suvereniteta država, što se u specifičnim okolnostima tiče BiH gdje još nije popstavljeno pitanje autokefalnosti Pravoslavne crkve. To je interno pitanje SPC-a, ali agitiranje od strane sveštenstva protiv opstojnosti i teritorijalnog integriteta BiH, ne može nikako biti interna crkvena stvar, niti je to nadležnost crkve s obzirom da treba poštovati principe sekularizma. Niko ko je savjestan i odgovoran, u BiH i ne pomišlja da dovodi u pitanje postojeću organizaciju SPC-a jer je to njeno interno pitanje, pa je, pored ostalog i radi toga nekorektno i štetno što se dio elite sveštenstva SPC-a zalaže protiv opstojnosti države BiH.

Kako sveštenici reagiraju na Vučićev pomen kompromisa u pregovorima o Kosovu?

Kroz strukturu RPC-a i SPC-a, državni vrh Rusije, želi ostvariti što jači utjecaj na sebi lojalne društvene, političke i državne faktore u zemljama Balkana i Istočne Evrope. Na svaku indiciju da bi politički vrh Srbije učinio ustupke Kosovu u korist njegove nezavisnosti, Rusija se usprotivi.

Protivljenje Rusije podržavaju najradikalniji sveštenici, a neki od njih kritikuju predsjednika Vučića zato što izgovara riječ „kompromis“ kada pominje pregovore sa Kosovom. Tako naprimjer, septembra 2019. godine, mitropolit  Amfilohije Radović je optužio Vučića da je već ušao u izdaju Srbije: „Sram bilo njega  i svakog drugog  koji se odriče  svoga bića, pamćenja, svetinja …“[9]

(Global CIR Team/General Fikret Muslimović)


[6]             Aleksić Jelena, Oslobođenje, 23.02.2018. godine, strana 16.

[7]             Berisavljević Živan, Dani, 01.03.2019. godine, strana 69.

[9]             Radović Amfilohije, po kolumni Aleksić Jelene, Oslobođenje, 10.09.2019. godine, strana 11.

Objavljeno u:

Komentiraj