KORIJENI KONFLIKTA SEŽU DUBOKO U PROŠLOST: Kako je Nagorno-Karabah postao bure baruta?!

Planinski region Nagorno-Karabah, bez izlaza na more, predmet je neriješenog spora između Azerbejdžana, u kom se nalazi, i njegove etničke armenske većine, koju podržava susjedna Armenija.

karabah12345

Vlada Armenije proglasila je ratno stanje zbog eskalacije situacije u tom regionu, a objavljena je i opštu mobilizacija. Sukob sa Azerbejdžanom oko pomenute teritorije traje decenijama, a u posljednjih nekoliko mjeseci tenzije su sve veće.

Armenija i Azerbejdžan su zemlje koje su bile dio Sovjetskog Saveza prije raspada 1991. godine. Tokom 1988, pred kraj sovjetske vlasti, azerbejdžanske trupe i armenski secesionisti započeli su krvavi rat koji je faktički nezavisnu državu ostavio u rukama etničkih Armena kada je 1994. godine potpisano primirje.

Pregovori nisu doveli do trajnog mirovnog sporazuma, a spor je ostao jedan od “zamrznutih sukoba” postsovjetske Evrope.

Korijeni konflikta

Konfikt vuče korijene više od jednog vijeka u nadmetanju između hrićanskih Armena, turkijskih naroda i persijskog uticaja.

Karabah naseljen hrišćanskim Armenima i Azerima postao je u 19. vijeku dio Ruskog carstva. Dvije grupe živjele su u relativnom miru, iako je bilo brutalnih akcija sa obe strane tokom 20. vijeka.

Po završetku Prvog svjetskog rata i boljševičke revolucije u Rusiji, novi sovjetski lideri su, kao dio svoje politike u regionu osnovali Nagorno-Karabah autonomni region, sa većinskom etničkom armenskom populacijom u okviru Socijalističke Republike Azerbejdžana. Kako je sovjetska kontrola popuštala pred kraj osamdesetih, tinjajući armensko-azerbejdžanski spor eksplodirao je u nasilje kada je parlament ovog regiona proglasio pridruženje Armeniji, piše BBC.

Tokom borbi, u kojima je život, kako se procjenjuje, izgubilo između 20.000 i 30.000 ljudi, etnički Armeni stekli su kontrolu nad regionom. Oni su takođe pogurali zauzimanje azerbejdžanske teritorije izvan Karabaha, stvarajući tampon-zonu koja povezuje Karabah i Armeniju.

Raspadom Sovjetskog Saveza, krajem 1991. godine, Karabah se proglasio nezavisnom republikom, dodatno eskalirajući sukob u rat punih razmjera. Taj de facto status nije priznat nigdje. Iako Armenija sama nikada nije zvanično priznala nezavisnost regiona, ona jeste postala njegov glavni finansijski i vojni podržavalac. Prekid vatre pod ruskim posredstvom potpisan je 1994. godine, ostavljajući Karabah i ostatke azerbejdžanske teritorije oko enklave u armenskim rukama.

Bure baruta

Tokom borbi, u kojima je više od milion ljudi napustilo svoje domove, etničko Azerijsko stanovništvo, oko 25 odsto ukupnog broja prije rata, pobjeglo je iz Karabaha i Armenije, dok su etnički Armeni pobjegli iz ostatka Azerbejdžana. Nijedna grupa stanovništva nije mogla da se vrati kući od kraja rata.

Od tog primirja, region je bure baruta. Azeri negoduju zbog gubitka teritorije koju smatraju svojom, dok Armeni ne pokazuju spremnost da je vrate.

Na referendumu održanom u decembru 2006. godine, koji je Azerbejdžan proglasio nelegitimnim, region je dobio novi ustav. Iako je bilo povremenih sastanaka lidera, sve je zastalo kršenjem prekida vatre, a najozbiljniji sukob, do danas, bio je u aprilu 2016. godine kada su desetine vojnika poginule sa obje strane.

(Global CIR/Agencije)

Objavljeno u:

Komentiraj