(VIDEO) SKORO NEUNIŠTIVI: ‘Vodeni medvjed’ jedino je biće koje može preživjeti u svemiru?

Vodeni medvjedi (Tardigrada) mogu da žive skoro bilo gdje. Godine 2007. pokrenuta je svemirska misija TARDIS (Tardigrada in Space), koja je pokazala da vodeni medvjedi mogu da prežive boravak u otvorenom svemiru, odnosno svemirskom vakuumu. Fosili ovih prahistorijskih stvorenja ukazuju na to da su živjela prije 500 miliona godina.

Slikovni rezultat za vodeni medvjedi

Vodeni medvjedi mogu da izdrže ekstremne temeprature, od minus 272,8 stepeni Celzijusovih (skoro apsolutna nula), do vrelih 148 stepeni, što je više od temeprature na kojoj ključa voda.

Uprkos tome što većina živih bića ne može da opstane bez vode, tardigrade mogu da prežive i uslove ekstremne suše. Tada se sklupčaju u svoju sasušenu ljušturu, a u tom stanju mogu da provedu decenije.

To postižu zahvaljujući specijalnoj vrsti proteina koja ih štiti od dehidratacije, a koja u prisustvu vode postoji u formi želatina. Kada su vodeni medvjedi lišeni vode, ovi proteini se pretvaraju u staklastu strukturu, koja štiti osjetljivu materiju unutar ćelija.

Naučnici su 1995. godine uspjeli da “vrate u život” vodene medvjede koji su u suhim uslovima proveli osam godina.

Ukoliko su temeperature suviše niske, ova stvorenja proizvode hemikalije koje štite njihove vitalne molekule od hladnoće. Vodeni medvjedi takođe mogu da podnesu velike pritiske, koji bi smrvili većinu drugih živih bića. Mogu da podnesu pritisak do 600 megapaskala, ogromnu količinu radijacije, a takođe imaju protein koji ih štiti od rendgenskog zračenja.

 

Saznanja koja omogućuju primjenu na čovjeku?

Sićušni vodeni medvjed, poznat i kao mahovinasto prase, može dakle preživjeti radioaktivno zračenje u dozi koja odgovara izlaganju zračenju na najradioaktivnijem mjestu nekadašnje nuklearke u Černobilu, i to tokom perioda od 25 sati. Razlog što podnosi hiljadu puta jaču radijaciju nego ostale životinje, kako smo rekli, krije se u jedinstvenom proteinu koji proizvodi, tzv. “supresoru oštećenja” (engl: damage suppressor, Dsup).

Molekularni biolog Džejms Kadonaga i njegov tim sa Univerziteta Kalifornije, u San Dijegu, objasnili su kako protein djeluje.

Vidjeli smo da ima dva dijela. Jedan se vezuje za hromatin, a ostatak obrazuje neku vrstu oblaka, koji štiti DNK od hidroksilnih radikala.

Hromatin je kompleks u ćelijama koji sadrži DNK, a hidroksilni radikali su visoko reaktivna jedinjenja koja se proizvode u ćelijama pod dejstvom jonizujućeg zračenja. Tardigrada mogu da budu izloženi tim česticama kada se njihova mahovinasta, vlažna staništa isuše.

Profesor Kadonaga vjeruje da Dsup možda nije stvoren radi zaštite od radijacije, ali da je to koristan sporedni efekat sposobnosti preživljavanja u suhom okruženju. Dsup protein je otkriven 2016, kada je ustanovljeno da ublažava oštećenja DNK u ljudskim ćelijama izazvana rendgenskim zračenjem za 40 odsto.

Naučnici se nadaju da će im saznanja o tome kako se vodeni medvjed štiti jednog dana pomoći da tu sposobnost prilagode sebi.

– Teoretski, bilo bi moguće napraviti savršenije verzije Dsup radi zaštite DNK u različitim vrstama ćelija – kaže prof. Kadonaga i dodaje da bi protein mogao da nađe široku primjenu, na primer, u ćelijskoj terapiji i dijagnostici.

(Global CIR/Agencije)

Komentiraj