TREBA LI OPLAKIVATI POKOJNICU? Velika Britanija se ne raspada zbog vanjskog neprijatelja, već jednostavno gubi smisao postojanja!

Države su kao i ljudi. Rađaju se, žive i umiru. U historiji nema nijednog „vječnog carstva“, koliko god se trudili političari. U životu mnogih zemalja dešavalo se ono što je Lav Gumiljov nazivao pasioniranost- iznenadna težnja za osvajanjem i širenjem svoje teritorije. Dešavalo se da su vijekovima postojale države koje su nastajale kao rezultat tih pasioniranih težnji, ali u Novom dobu u Evropi nikome nije polazilo za rukom da zadugo objedini narode koji naseljavaju taj mali, ali sadržajan dio svijeta.

Koliko su Napoleon i Hitler brzo zauzeli teritorije, toliko brzo su bili i primorani da ih napuste. Da se nisu gurali u Rusiju možda bi njihova vlast trajala duže, ali, šta je bilo, bilo je. Inače, Austrougarsku imperiju, koja je postojala relativno dugo u poređenju sa napoleonovskim i hitlerovskim multinacionalnim projektima, takođe je upropastila odluka da počne rat sa Rusijom. Trend, ali i – opomena današnjim evropskim „jasterbovima“.

Brexit će sigurno pokrenuti nekoliko referenduma

Engleska stvara svoju historiju od 927. godine. Tokom proteklih vijekova Englezi su potčinili druge države koje se nalaze u Britaniji – Vels i Škotsku, osvojili susjedno ostrvo Irsku, bio je i period kada je iz Londona kontrolisan i znatan dio Francuske. Nakon što je nastupila epoha Velikih geografskih otkrića Engleska je (tada već u sastavu jedinstvene Britanije) pokorila znatan dio Sjeverne Amerike, također i Australiju i Novi Zeland.

Krajem 18. vijeka izgubila je kontrolu nad teritorijama koje danas ulaze u sastav SAD, ali je u 19. vijeku „biser“ britanske krune postala Indija koja je uključivala ne samo njenu današnju teritoriju , nego i Pakistan sa Bangladešom. Britanija je vladala morima, na teritoriji njene imperije sunce nikada nije zalazilo.

Dvadeseti vijek je – neprekidno gubljenje teritorija, poslije čega London danas neposredno kontroliše samo Britaniju, Sjevernu Irsku i izvjestan broj prekomorskih teritorija, od kojih su po broju stanovnika najveća Bermudska ostrva na kojima živi 60.000 kraljičinih podanika.

Prije dvije godine, Engleska je mogla da izgubi i Škotsku – referendum je završen sa malom prevagom u korist unionista. U propagandu za podršku jedinstva zemlje bile su angažovane sve snage uključujući i kraljicu.

Britanija se u Evropskoj uniji uvijek držala posebno. London nije ulazio i nije namjeravao da uđe u valutni savez. Isto tako je i sa Šengenom. Sa strane nije baš jasno šta je Britaniji uopšte smetalo u Evropskoj uniji.

Ipak, kao što vidimo, smetalo je, i to veoma – pa ni uporna propaganda, iako bez učešća kraljice, ali zato sa fokama, nije pomogla. Engleze i Velšane (a upravo oni su glasali za izlazak, većina Škota – 62% i Iraca – 56%, želeli su da ostanu) najviše su nervirale dvije stvari:

1. Milioni gastarbajtera i migranata koje je na zahtjev Brisela trebalo hraniti.

2. I generalno, neophodnost da se sa Briselom usaglašavaju sopstveni postupci i daje novac za ciljeve kontinenta.

Tokom posljednjih 70 godina, britanske elite navikle su da dobijaju direktive iz Vašingtona. A tu je još i Brisel – to je nekako previše. Inače, milioni gastarbajtera u Londonu glasali su za Evropsku uniju – 60%, malo manje nego u Škotskoj.

Kada su 2014. Škote nagovarali da ostanu u sastavu Britanije, obećali su im da će biti dio Evropske unije. Zato je novi referendum o škotskoj nezavisnosti – sa praktično garantovanim suprotnim rezultatom – samo pitanje vremena.

Španija je već živnula po pitanju pripadnosti Gibraltara. Po mišljenju Madrida, velika je razlika u osporavanju teritorije članice EU i ne-članice. U Sjevernoj Irskoj i Velsu separatisti nisu tako jaki kao u Škotskoj, ali će se svakako aktivirati.

Stoga je konačni raspad Britanije i povratak Engleske na granice iz 927. – sa velikom vjerovatnoćom pitanje narednih godina.

Već nekoliko godina britanska državnost nalazi se u stanju kliničke smrti, a njen konačan kraj nije daleko.

Treba li oplakivati pokojnicu?

Sumnjam. Ona je proživela izuzetan i intenzivan život. Ona ima moćne nasljednike – jedinu super silu posljednjih godina, SAD, uticajnu regionalnu silu Australiju, kao i neveliki, ali veoma lijepi Novi Zeland. Engleski jezik je – glavni u međunacionalnoj komunikaciji, engleska literatura najčitanija na planeti, britanski glumci traženi na filmu, u pozorištu i na televiziji u čitavom svijetu.

Smrt države uopšte ne podrazumijeva smrt kulture – Evropa se vijekovima hranila naslijeđem Rima, a Rusija nasleđem Bizantije.

Ruska imperija razvijala se po nešto drugačijoj paradigmi od britanske, ali su se podudarili periodi njihove najveće moći. Budući da izbor nije bio u korist prekomorskih teritorija već u korist zemalja u okruženju, ruski gubici teritorija u 20. vijeku bili su manji, iako ih je teško nazvati malim.

Kao što se vidi u slučaju Britanije, za nestajanje suvereniteta krune nad velikim dijelom zemlje nije bilo potrebno otvoreno miješanje trećih snaga. Teritorije naseljene Anglosaksoncima nisu više razumijevale smisao dobijanja naredbi iz Londona. Dijelovi imperije naseljeni drugim narodima nisu više vidjeli smisao u potčinjavanju Londonu i željeli su da imaju svoje nacionalne države. Žitelji metropole nisu više vidjeli smisao u borbi za očuvanje jedinstva. Nestao je smisao, a za njim i- imperija.

Nikakvi spoljni neprijatelji ne mogu da nanesu državi štetu koju nanosi gubitak smisla – nije bitno da li je on inspirisan spolja ili je samonikao iznutra.

 

(Global CIR/ekonomskevesti.com)

 

Objavljeno u:

Komentiraj